Vijf manieren voor een knallend begin

vuurwerk2015

In 2014: Je begint uitgebreid te vertellen over je onderzoek en net als het interessant wordt… is je publiek afgehaakt.

In 2015: Laatst ontmoette ik Virtuele Postdoc Anja. Ze was laaiend enthousiast vanwege het radio-interview over haar onderzoek.  Wanneer haar vroeger werd gevraagd wat voor onderzoek ze doet, begon ze altijd zo:

‘Mijn onderzoek gaat over vlekkenpatronen op koeien. De vlekken zijn erfelijk en worden doorgegeven van moeder op dochter. Soms ontstaat er een foutje in het DNA en dan verandert het patroon: sommige koeien worden dan ziek. Ik wil achterhalen hoe dat mechanisme werkt…’

Inmiddels heeft ze van ons geleerd dat je veel beter met iets kunt beginnen dat de verbeelding prikkelt. Anja kiest tegenwoordig één van deze vijf introducties.

  • Casestudy: ‘Clarabelle is een van onze melkkoeien uit mijn onderzoek. Het is een vriendelijk beest maar wat haar bijzonder maakt zijn haar vlekken. Die zijn anders dan die van de andere koeien….’
  • Maatschappelijk probleem: ‘Ongeveer de helft van de Europese koeien is regelmatig ziek en dat kost onze samenleving miljarden euro’s. Bovendien lijden de koeien zwaar onder hun ziekte. Inmiddels weten we dat de ziekte samenhangt met hun vlekkenpatroon…’
  • Persoonlijk probleem: ‘Boer Ahmed wil zijn inkomen verdubbelen en vraagt zich af welke koeien hij dan het beste kan gaan houden. Het is hem opgevallen dat koeien met een bepaald vlekkenpatroon minder vatbaar zijn voor ziektes….’
  • Eigen ervaring: ‘Wanneer ik met boeren in de regio praat vertellen ze me dat hun koeien vaak last hebben van ziektes. Dit lijkt samen te hangen met hun vlekkenpatroon…’
  • Beschrijving van een plaats: ‘Stel je voor dat je door een weiland met koeien loopt. Je ruikt de lentebries en vogels buitelen over elkaar heen. Het valt je op dat de koeien om je heen verschillende vlekkenpatronen hebben…’

Nu jij?

Je hoeft uiteraard zelf maar één manier te vinden om je publiek meteen bij je verhaal te betrekken. Veel succes ermee!

Ook een goede video over onderzoek gezien is, of heb je er zelf een gemaakt? Laat het ons weten. De beste video’s plaatsen we op onze site.

De onvermijdelijke zucht naar commotie en vermaak

janmulder

Redacteuren van talkshows zoeken de hele dag naar gasten. Ze bellen met politici, acteurs, schrijvers en wetenschappers. Over dat selectieproces schreef Rachel Franse een boek: De slag om de gast. Uiteindelijk gaat het bij de slag om die gast om de kijker. Want als er iets is waar televisiemakers doodsbang voor zijn, is het wel de afstandbediening.

Eindredacteuren kunnen aan de hand van kijkcijfergrafieken precies zien waar kijkers afhaken. Dat kan zijn omdat de presentator al te nonchalant onderuit zakt, omdat Jan Mulder in beeld is, of omdat een gast op een andere manier kijkers wegjaagt.

Gasten moeten vooral niet saai zijn, en als het even kan elkaar bestoken met gedurfde uitspraken. Het dagblad Trouw schreef over De slag om de gast: “Je kunt je wel afvragen of die zucht naar commotie en vermaak de journalistieke taak om een inhoudelijk debat te voeren dan niet voortdurend in de weg staat.”

Je kunt je nog wel meer afvragen. Neuropsycholoog Erik Scherder kreeg zijn boek “Laat je hersens niet zitten” pas uitgegeven na zijn optreden in De Wereld Draait Door. Je kunt je afvragen: is die uitgever opportunistisch? Is het treurig dat een hoogleraar met een goed verhaal zijn boek pas krijgt uitgegeven na een optreden op televisie?

Eén ding is zeker: als je wil dat je verhaal goed overkomt op camera, zul je daarvoor moeten trainen.

Heineken Young Scientist Awards 2014

In opdracht van de KNAW trainden wij (Lennart en Jeanine) de winnaars van de Heineken Young Scientist Awards. Tijdens de uitreikingsceremonie van de Heinekenprijzen werden de winnaars geinterviewd door Michiel Vos.

Celia Berkers (33), Universiteit Utrecht, krijgt de Heineken Young Scientist Award voor Biochemie en Biofysica voor haar onderzoek naar de werking van het proteasoom, een structuur in de cel die eiwitten afbreekt.
Alexander Vlaar (32), AMC, Geneeskunde, kreeg de prijs voor de Geneeskunde voor zijn onderzoek naar acute longschade als bijwerking van bloedtransfusies bij IC-patiënten.
Rob Middag (30), Universiteit van Otago (Nieuw-Zeeland), krijgt de Heineken Young Scientist Award voor Milieuwetenschappen voor zijn veldonderzoek naar sporenmetalen in oceanen. 

Irene van Renswoude (46), Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis in Den Haag, krijgt de Heineken Young Scientist Award voor de Historische Wetenschap voor haar onderzoek naar vrije meningsuiting in de late oudheid en de vroege middeleeuwen.
Martin Vinck (30), Yale (New Haven, Verenigde Staten), krijgt de Heineken Young Scientist Award voor de Cognitiewetenschap voor zijn onderzoek naar de rol van elektrische golven (oscillaties) in cognitieve processen.

Zo professor, zo promovendus

Is doceren een goede voorbereiding voor een optreden voor de camera? Dat zou je wel zeggen als je kijkt naar de carrière van neuropsycholoog Erik Scherder.  Hij won onderwijsprijzen op de VU en de RUG en hij was de eerste hoogleraar die college gaf voor de Universiteit van Nederland. Bij de première van dat college, werd Scherder uitgenodigd door De Wereld Draait Door en is sindsdien een graag geziene gast in dat programma. Want als je -ook op maandagochtend-  studenten weet te boeien, is de kans groot dat je ook in staat bent om de kijker thuis te weerhouden van de afstandsbediening.
Maar Scherder geeft niet alleen colleges, hij begeleidt ook promovendi. Kunnen die net zo goed uitleggen als de professor zelf? Marsh Könings, PhD klinische neuropsychologie, had maar twee takes nodig om zijn onderzoek uit te leggen, zonder een spoortje camera-angst.

Wil je leren hoe je je onderzoek op een aantrekkelijke manier presenteert voor een breder publiek? Lees verder

Onderzoek in één minuut

Een goed begin is het halve werk.

Een goed begin is het halve werk.

Je zit tegen het eind van je promotie. De kennis die je de afgelopen jaren hebt vergaard moet je nog indikken voor een samenvatting. Twee pagina’s vol jargon, achterin je proefschrift. Dan mailt je begeleider. Die is geïnterviewd voor het boek Wetenschappers in Beeld. De auteurs bieden hem (of haar) aan om een filmpje over jouw onderzoek te maken. Een filmpje van één minuut, te maken in een halve dag. Je begeleider vindt het een leuk idee…

Daar sta je dan. Ongemerkt ben je de afgelopen jaren steeds hoger opgeklommen in je ivoren toren. Maar de auteurs roepen je naar beneden; leg het eens uit alsof je op een feestje staat. Leg het eens uit alsof je op een feestje staat, maar nu zo dat de mensen niet weglopen. Voor een breed publiek vertellen waar je onderzoek over gaat, terwijl je er middenin zit, is heel erg moeilijk. Maar het is te doen, zeker als je een zak sondevoeding meeneemt.

Hieronder volgt deel 1 van de serie “Een filmpje van één minuut, gemaakt in een halve dag”. We beginnen met Iris Grooten, arts-onderzoeker Verloskunde & Gynaecologie bij het AMC. Iris doet onderzoek naar de oorzaak en behandeling van hyperemesis gravidarum. In de volksmond: ernstig zwangerschapsbraken.

 

Tweet DieuwkeWDD

Elk wetenschappelijk onderzoek is geschikt om een breed publiek te boeien. De vraag is alleen: hoe? Het helpt natuurlijk als je talent hebt om verhalen te vertellen, maar ook dan vergt het een goede voorbereiding. Dit boek kan je daar zeker bij helpen.
Alexander Klöpping, rector magnificus Universiteit van Nederland

Als je als onderzoeker de kans krijgt om je verhaal te vertellen voor de camera, vind ik dat je dat moet doen. Natuurlijk, vóór de camera word je kwetsbaar, met alle gevolgen van dien, maar het kan je ook veel opleveren.
Prof. dr. Erik Scherder – hoogleraar Klinische Neuropsychologie VU

Veel onderzoek verdient een groter publiek, maar hoe breng je je onderzoek op een aantrekkelijke manier onder de aandacht? Hoe bereid je je voor op een televisie-interview? Hoe maak je een korte video over je onderzoeksresultaten?

Wetenschappers in beeld, van YouTube tot talkshow focust op de audiovisuele media (televisie, film en internet), omdat die grote impact hebben op de publieke opinie. Informatieoverdracht via die media wordt bepaald door beeld en imago. Hoe speel je daar als wetenschapper op in tijdens jouw optreden voor de camera?

Wetenschappers in beeld, van YouTube tot talkshow is geschreven voor onderzoekers die op zoek zijn naar manieren om meer aandacht te krijgen voor hun werk. Het laat zien hoe je onderzoek begrijpelijk en aantrekkelijk kunt presenteren op een manier die bij jou past.

Meer informatie of direct bestellen? Bekijk deze titel in de webshop van Boom Lemma uitgevers

Afspraken maken

Peter R. de Vries“Ik wil het liever niet hebben over dit onderwerp, kan dat?” Deze vraag stellen wetenschappers vaak als we ze trainen voor radio- of tv-optredens. Het vooruitzicht van een presentator/ die allerlei lastige vragen gaat stellen, maakt soms wat onzeker. Als wetenschapper voel je je soms, om wat voor reden dan ook, niet op je gemak om bepaalde vragen te beantwoorden. Nog los van de vraag of dat terecht is, kunnen we je alvast dit advies geven: maak afspraken.

Journalisten zijn misschien nieuwsgierig of brutaal, maar uitzonderingen daargelaten, niet onredelijk. Je kunt afspraken met ze maken. Nu denk je misschien eerst aan zaken waar je het niet over wilt hebben. Toch zijn de afspraken over de dingen die wel aan bod moeten komen, net zo belangrijk. Een berucht voorbeeld van zo’n (mislukte) afspraak, is dit optreden van Peter R. de Vries in DWDD.

In onderstaand fragment mogen chemicus Jan van Maarseveen en zijn collega Kitty Nijmijer een bericht uit De Telegraaf toelichten. Volgens de krant zouden meer studenten kiezen voor scheikunde vanwege de serie Breaking Bad, over een scheikundedocent die zich ontpopt tot drugsbaron.

Van Maarseveen en Nijmijer ontkennen dit en hadden de serie nog nooit gezien. Het gesprek mislukt niet meteen, maar het loopt wel wat stroever. De aanleiding blijkt immers niet te kloppen. Waarschijnlijk is er een misverstand geweest in het voorgesprek. Uiteindelijk is het toch nog een leuk item -Van Maarseveen produceert een halffabrikaat van de drug chrystal meth- maar het had nog beter kunnen zijn.

De les: als je gevraagd wordt voor een radio/tv-programma, vraag dan altijd wat er van je verwacht wordt en informeer naar de context en de aanleiding.

Uitbesteden of zelf doen?

Nu iedereen een HD-camera in zijn zak heeft, is het makkelijker dan ooit om een video te maken met een behoorlijke kwaliteit. Maar kwaliteit zit ’m niet alleen in het aantal pixels.
In deze video legt Ric Kaner uit hoe hij grafeen (een materiaal waarmee je super efficiënte baterijen kunt maken) produceert met een simpele cd-romspeler.

Er is niks ‘mis’ met deze video; beeld en geluid houden niet over, maar het is een duidelijk verhaal, op een acceptabele manier in beeld gebracht.

Hieronder hetzelfde verhaal, maar dan gemaakt met een script, professionele camera’s, licht, geluid en nabewerking.

The Super Supercapacitor | Brian Golden Davis from Focus Forward Films on Vimeo.